सीपी मैनाली, महासचिव, नेकपा माले
० माओवादीले सबै कम्युनिष्ट पार्टीहरूलाई एक बनाएर अगाडि बढ्ने भनेको छ, अब तपाईंको पार्टी पनि त्यसैमा समाहित हुने हो?
– कम्युनिष्ट पार्टीहरूले एकीकृत भएर अगाडि विचार राख्नु राम्रै हो। तर त्यसरी एउटै पार्टीमा संगठित भएर अगाडि बढ्न धेरै कुरामा समानता हुनुपर्छ। विशेषगरी पार्टी एक हुनका लागि उसले अपनाउने सिद्धान्त र जनवादी क्रान्तिसम्बन्धी उनीहरूको रणनीतिक सोचहरूमा समानता हुनुपर्छ। हामी अग्रगामी परिवर्तनमा छौं। यसका मुख्य मुद्दाहरूमा सहमति हुन सकेको खण्डमा मात्र पार्टीहरू एकीकृत हुन सक्दछन्। इच्छा राख्नु एउटा कुरा हो, तर हुनु/नहुनु वस्तुस्थितिमा भर पर्ने कुरा हो। हाम्रो देशका सबै कम्युनिष्ट पार्टीहरूले अग्रगामी परिवतर्नको दिशामा मुख्य–मुख्य मुद्दाहरूमा सहमति खोजेर सहकार्य गर्नुपर्दछ। सहकार्यको क्रममा नै आउँदा समयमा एकीकरण पनि हुनसक्दछ। तर सबै पार्टीहरू तत्कालै सैद्धान्तिक, रणनीतिक एकताका साथमा अग्रगामी परिवर्तनका सबै मुद्दाहरूमा सहमतिका साथमा एकताबद्ध भइहाल्छन् र एउटै पार्टीमा गइहाल्छन् भन्ने वस्तुस्थिति छैन। त्यसमा विश्वास गर्न सकिदैन।
० माओवादी एमालेलाई पनि साथमा लिएर विशाल कम्युनिष्ट पार्टी बनाउँछौं भन्दै हिंडेका छन्, तपाईं यसमा विश्वास गर्न सक्नुहुन्न?
– कित्तागत धु्रवीकरण अहिलेको देशको आवश्यकताविरोधी कुरा हुनसक्छ। कित्तागत ध्रुवीकरण भन्नाले कुरा मिले पनि, नमिले पनि वामपन्थीहरू एउटा कित्तामा आउनु, लोकतन्त्रवादीहरू अर्को कित्तामा उभिनु र उनीहरूको बीचमा प्रतिस्पर्धा हुनुले जनआन्दोलनले ल्याएको अग्रगामी परिवर्तनका निम्ति स्वस्थकर (लाभदायी) हुँदैन। अहिलेको आवश्यकता भनेको वामपन्थी पार्टीहरूका निमित्त पनि अग्रगामी परिवर्तन मुद्दाहरूमा सहमति खोज्दै सहकार्य गर्नु र गैरवामपन्थी लोकतान्त्रिक शक्तिहरूसँग अहिलेका परिवर्तनमा सहमति खोज्दै संश्रय (गठबन्धन) लाई बलियो बनाउनु नै जनआन्दोलनले ल्याएको परिवर्तनलाई संस्थागत गर्ने उद्देश्यको निम्ति आवश्यक कुरा हो। त्यस आवश्यकताकै निम्ति नै हामी क्रियाशील भएर अगाडि बढेका छौं।
० नेकपा माले फुटेको फुट्यै गर्ने रोग के हो?
– नेकपा माले ०३५ साल पुसमा हामीले नै गठन गरेको पार्टी हो। यो २००६ सालमा पुष्पलालले गठन गर्नुभएको पार्टीको निरन्तर उत्तराधिकार पार्टी हो। यसको पहिलो निर्वाचित महासचिव पनि म नै हुँ। पञ्चायती निरंकुशताविरोधी आन्दोलनको क्रममा र ०४६ सालको जनआन्दोलनमा नेका र वाममोर्चा मिलेर संयुक्त रुपमा आन्दोलन गरेका थियौं। ०४७ मा नेकपा माले एमाले भयो, यहाँभित्रका सैद्धान्तिक, नीतिगत दोषहरू र गुटबन्दीले गर्दा ०५४ सालमा हामीले नेकपा मालेको पुनर्स्थापना गर्यौं। स्थितिले वामदेव गौतम नेकपा मालेको महासचिव बन्नुभयो। तर उहाँले एमालेकालमा भएका सिद्धान्त, राजनीति र कार्यशैलीका दोषहरू सच्याउन सक्नुभएन र आफ्नो नेतृत्वकालमा धेरै गल्तीहरू गर्नभयो र ०५६ को आमनिर्वाचनमा मालेले ठूलो असफलता बेहोर्नुपर्यो। त्यसबाट विचलित भएर वामदेव गौतम पुनः एमालेमा फिर्नुभयो। जतिबेलासम्म एमालेले विगतका गल्तीहरू सच्याएको थिएन र सच्याएको पनि छैन। वामदेव एमालेमा फिरेपश्चात् मैले बाँकी रहेका साथीहरूसँग मिलेर मालेलाई पुनर्निर्माण गर्ने अभियान शुरु गरें। यो कमिटीमा पनि दुईपटक चोइटा पर्यो। पहिलो चोइटा ०६३ को पुसतिर र अर्को ०६५ को कार्तिकमा निस्क्यो। वामदेव साथीसङ्गतिहरूका साथ एमालेमा प्रवेश गरेपश्चात् हामी छिन्नभिन्न र लुप्तप्रायको अवस्थामा पुग्यौं। यसरी पुनर्निर्माण शुरु गर्ने क्रममा जो– जुनसुकै रुपमा हाम्रो पार्टीमा बसेर काम गर्न तयार भए पनि समेटेर हामी अगाडि बढ्यौं। यो क्रममा असल र प्रतिबद्ध मानिसहरूका साथै कैयौं स्वार्थी र लाभका निम्ति भौंतारिरहेकाहरू पनि हाम्रो पार्टीमा आए। हामीले उनीहरूलाई सुधार गरेर अगाडि लैजान चाह्यौं। तर तिनीहरूमध्ये केही फोगट साबित भए। तिनीहरू बाहिरी अवसरवादी तत्वहरूको उक्साहटमा पुगेर लाभ हासिल गर्न चाहे। ०६३ सालको पुसतिर ऋषि कट्टेल, टंकहरूको गुट अलग्गिएको थियो।
० पार्टी चोइट्याउन उक्साउने बाहिरी अवसरवादीको पनि पहिचान गर्नुभएको होला नि?
– ०६४ को संविधानसभा निर्वाचनमा हामीले राम्रै नतिजा पायौं। दुई लाख पैंतालीस हजार भोट पाउनु र आठ जना सभासद् संविधानसभामा पठाउनसक्नु हाम्रो निमित्त राम्रो उपलब्धि थियो र फुटपरस्तहरूले गर्न चाहेको नोक्सानको ठूलो जवाफ थियो। संविधानसभाको निर्वाचनपछि सभासद् बन्नका लागि केही केन्द्रीय सदस्यहरूले इच्छा राखे। यी सबै कुरालाई विचार गर्दै देशको समावेशी कानुनको सीमाभित्र रहेर पार्टीले सभासद्हरू छान्यो। यो क्रममा केही इच्छुकहरूले मौका पाएनन्। होमकुमारी खापुङ, दिनेश पन्थी, बच्चु राईलगायतका केही समानुपातिकको सूचीमा रहेकाहरूले मौका नपाएपछि उनीहरूले पार्टीमा गुटबन्दी गरे। प्रचण्डको नेतृत्वमा सरकार बनिसकेपछि उनीहरू मन्त्री बन्ने अभिलाषाका साथ एउटा गुट निर्माण गरेर माओवादीको कार्यालयमा पुगे र पार्टी आचरणविपरीत माओवादी केन्द्रीय नेतालाई भेटेर पार्टीको विपक्षमा कुरा गरे। उनीहरूले नेकपा मालेको केन्द्रीय कमिटी आफ्नो मुीमा रहेको र भदौमा हुने बैठकबाट सीपी मैनालीलाई हटाएर त्यसको एक–दुई महिनापछि माओवादीमा विलीन हुन्छौं भनेछन्। यो सुनेर माओवादीका नेता फुरुङ्ग भएछन्। मालेलाई कब्जा गर्न पाएपछि थप आठ सभासद् पनि माओवादीकै हुने भए। यसले माओवादीको महत्वाकांक्षा लागू गर्न झनै सजिलो हुने ठानेर हाम्रा केही व्यक्तिहरूलाई काखी च्यापे। ०६५ कार्तिक २८ मा नेकपा माओवादीको केन्द्रीय कार्यालयको सहयोग लिएर आफूहरू अलग्गिएको घोषणा गरे। उनीहरूलाई मालेको कुनै पनि जिल्ला कमिटी र जनवर्गीय सङ्गठनले समर्थन गरेको छैन। तिनीहरू दशजना गएका थिए, त्यसपछि एघार बन्न सकेका छैनन्। तर पनि माओवादीको सहयोगमा उनीहरू मालेको बद्ख्वाइू, विरोध गर्दै हिंडिरहेका छन्।
० मालेलाई फुटाउनुको पछाडि माओवादीको स्वार्थ के हुनसक्छ?
– नेकपा माले वर्तमान अवस्थामा अग्रगामी परिवर्तनप्रति प्रतिबद्ध पार्टी हो। लोकतान्त्रिक गणतन्त्र, मुलुक सुहाउँदो संघीय ढाँचा, अग्रगामी परिवर्तन, दिगो शान्ति, अखण्ड र स्वतन्त्र राष्ट्रको पक्षमा अविचलित ढंगले संघर्ष गर्ने पार्टी हो। जनताको गणतन्त्र र समाजवाद हाम्रो लक्ष्य हो। ती लक्ष्यका कुराहरू हुन्, तर तत्कालका लागि अग्रगामी परिवर्तनका लागि लड्नु हो। त्यसका लागि सबै वामशक्तिहरूसँग सहकार्य गर्ने र लोकतान्त्रिक शक्तिहरूसँग संश्रय गर्ने पार्टीको नीति हो। यसबाट मात्र तत्कालीन लक्ष्यहरूलाई पूरा गर्न सकिन्छ, यसका निमित्त हामी जनतालाई परिचालित गर्छौं। राष्ट्रिय तहमा नेपाली कांग्रेसदेखि लिएर माओवादीसम्मका दलहरूको बीचमा समन्वय गर्ने हाम्रो दायित्व बुझेका छौं। यी दलहरूको बीचमा समन्वय र सहकार्य भयो भने मात्र अग्रगामी परिवर्तनका अभीष्टहरू पूरा गर्न सक्छौं। नत्र परिवर्तनका सबै उपलब्धिहरू भताभुङ्ग हुनसक्छन्। त्यही कारण निर्वाचनपछि माओवादीले सरकारको नेतृत्व गरोस्, दोस्रो ठूलो दल कांग्रेसले राष्ट्रपति र एमालेले संविधानसभा अध्यक्ष पाओस् र माओवादी नेतृत्वमा आन्दोलनकारी दलहरूसहितको राष्ट्रिय सरकार बनोस् भन्ने पक्षमा हामी अविचलित ढङ्गले उभियौं। माओवादीले यो नीतिबाट हामीलाई ओराल्ने कोसिस गर्यो। उसले कांग्रेसलाई बाहिर राखेर वामपन्थीहरूको अलग सरकार बनाऔं भनेर परिवर्तनलाई भताभुङ्ग हुने नीतिहरू अघि सारेपछि हामी त्यसको पक्षमा गएनौं। एमालेलाई पनि केही दिन उनीहरूले राष्ट्रपति दिन्छौं भनेर भ्रम पारे। राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा कांग्रेस, एमाले, फोरमका बीच सहमतिको राजनीतिलाई अगाडि बढाउने गठबन्धन बन्यो। त्यसले सहमतिको राजनीतिलाई पुनर्स्थापित गर्छ भनेर हामीले त्यसलाई समर्थन गर्यौं। त्यसपछि माओवादीले हामीसँग मिलेर होइन, हाम्रो पार्टीलाई तोड्नुपर्छ भनेर विभिन्न ढङ्गले हाम्रो पार्टीमाथि आक्रमण गरे। माओवादी विभिन्न छलफलहरूमा माले, राष्ट्रिय जनमोर्चा, नेमकिपाजस्ता राष्ट्रवादी अडान लिएर परिवर्तनमा हिंडिरहेका पार्टीहरूलाई बोलाउँदैनन्। संविधानसभाका समितिका सभापतिहरूको चयनमा पनि माओवादीले हामीमाथि विश्वासघात गरे। माओवादीका नीतिहरूमा जहाँ अराष्ट्रिय चरित्र देखिन्छ, त्यसमा हामीले विरोध गरिरहेका छौं। यिनीहरूको भारतमा 'साउथ एसिया फेडरेशन' बनाउने कुरा, बाह्रबुँदे समझदारीको तेश्रो बुँदामा नेपाली सेना र माओवादी सेनालाई विदेशी सेनाको मातहतमा राख्ने सम्झौता, जातीय राज्य र छुट्टिने अधिकारसहितको आत्मनिर्णयको अधिकार दिने कुरा, जन्मको आधारमा नागरिकता दिने नीति, फागुन १६ मा भएको संयुक्त मधेशी मोर्चा र तत्कालीन सरकारको सम्झौता जस्ता विषयमा हामीले विरोध गर्यौं। पछिल्लो समय लोडसेडिङ्गको समस्या हल गर्नका लागि उनीहरूले २ सय मेगावाट थर्मल प्लान्ट स्थापना गरेर देशको अर्थतन्त्रलाई धाराशयी पार्ने र राष्ट्रलाई नोक्सान गर्ने घातक निर्णय लिन लागे, हामीले त्यसको विरोध गर्यौं। त्यसैले हाम्रो अस्तित्व समाप्त पार्न, 'नरहे बाँस नबजे बाँसुरी' बनाउन शत्रुवत् व्यवहार गरिरहेका छन्। तर हामी कुकुरले खुट्टा टोक्यो भन्दैमा उसको खुट्टा टोकिहाल्ने, उसलाई शत्रु घोषणा गरिहाल्ने काम गर्दैनौं। उनीहरूका राम्रा र नराम्रा कामका आधारमा हामी उनीहरूको समर्थन र विरोध गर्छौं। माओवादीकै उक्साहटमा राष्ट्रिय एकीकरणको विरोधमा अभियान चलिरहेको छ। माओवादीकै मानिसहरूले पृथ्वीनारायण शाहको सालिक तोड्न उकासेका छन्। नेपाल एकीकरणको जग जसले बसाल्यो, उसैको विरोध गर्नुको अर्थ एकीकृत नेपालविरुद्धको कुरा हो। यसले नेपाल टुक्रियोस् भन्ने कुरालाई साथ दिन्छ। नेपाल टुक्रियो भने यो स्वतन्त्र रहन सक्दैन। यो परचक्रीहरूको हितअनुरुपको काम हुन्छ।
माओवादी राष्ट्रवादी होइन त?
– देशमा सबै दलहरूलाई मिलाएर सही बाटोमा गयो भनेमात्र देश जोगिन्छ। पछिल्लो समयमा आएर दलहरूबीचको संवाद र सहमतिलाई तोड्ने पनि माओवादी नै हो। राष्ट्रपतिको निर्वाचन, सरकार गठन र संविधानसभाका संरचनाहरूको निर्वाचनमा पनि त्यो दखियो। माओवादीले आफूलाई ठूलो दलको नाममा साना दलमाथि अन्याय गरेको छ। राष्ट्रिय एकीकरणको विपक्षमा मानिसहरूलाई उचाल्ने, सहमतिको राजनीतिलाई तोड्ने, सम्झौता उल्लंघन गर्ने, जनतालाई झुक्याउनका निमित्त मात्र प्रतिबद्धताहरू व्यक्त गर्ने काम माओवादीले गरिरहेको छ, यसको हामी राजनीतिक आलोचना गर्छौं। कांग्रेसदेखि माओवादीसम्मका हिजोका आन्दोलनकारी दलहरूको बीचमा सहकार्य गर्दै प्रगतिशील लोकतान्त्रिक गाणतन्त्र, मुलुक सुहाउँदो संघीय ढाँचा, दिगो शान्ति, स्वतन्त्र, सार्वभौम र अखण्ड नेपालको निर्माणमा हामी अघि बढ्नुपर्छ।
० ०३५ सालमा समग्र कम्युनिष्ट आन्दोलनको नेतृत्व गरेको मानिस अहिले सानो समूह लिएर बस्नुभएको छ, एमालेसँग एकता गरेर अघि जान सकिदैन?
– परिस्थितिले गर्दा एमालेमा सैद्धान्तिक विचलन आयो। शैली, पद्धतिगत संकीर्णता र गुटबन्दीहरू भयो। यसैका कारण उसले कति गलत निर्णयहरू गर्न पुग्यो। अरुण जलविद्युत् आयोजना निर्माणमा रोक्ने काममा एमाले गोटी भइदियो। अर्कोतिर महाकालीमा असमान शर्तहरूको सन्धिलाई उसले समर्थन गर्यो। त्यसबेला विश्व बैंकको सहयोगमा अरुण तेश्रँे निर्माण भएको भए, अहिलेको लोडसेडिङ्गको समस्या यस ढङ्गको हुने थिएन। अरुण तेश्रो भारतीय कम्पनीलाई दिनुपर्ने अवस्था आउँदैनथ्यो, त्यो नेपालको परियोजना हुन्थ्यो। राष्ट्रलाई हित हुने कुरामा प्रतिवाद भयो, अर्कोपट्टि महाकाली सन्धि पारित गराउन एमालेले भूमिका रह्यो। यस्ता नीतिगत त्रुटिहरूको विरोधमा अगाडि बढ्ने क्रममा त्यो पार्टीका नेताहरूको असहिष्णुता र संकीर्णताले गर्दा एमालेबाट हामी छुट्टियौं। हामी राजनीतिक र नीतिगत त्रुटिहरूलाई सच्याउँदै देशभक्त र परिवर्तनवादी पार्टी बनाउने उद्देश्यले संघर्ष गरिरहेका छौं। हामी पनि एकलकाँटे भएर जान चाहन्नौं। सिद्धान्त, रणनीति र राष्ट्रिय जीवनमा महत्व राख्ने नीतिहरूमा समानता नभईकन शक्ति बढाउनका निमित्त र पद या सत्ताका लागि कुनै पार्टीसँग मिसिने कुरा आउँदैन। आकारमा सानो भए पनि नीति र सिद्धान्तमा हाम्रो पार्टी सानो छैन। ०६२ साल वैशाख २५ गते हाम्रै नीतिको आधारमा सात दलको गठबन्धन बनेको हो। अग्रगामी साझा नीति, कार्यक्रमका आधारमा निर्माण भएको गठबन्धनको मोडल हामीले ०६० सालमा नै सार्वजनिक गरेका थियौं। माओवादीले हामीमाथि पूर्वाग्रहपूर्ण व्यवहार गरे पनि त्यस्ता व्यवधानसँग जुझ्दै जनताको मुक्ति र राष्ट्रिय स्वतन्त्रताका निमित्त अविचलित संघर्षशील भइरहन्छौं।
० संविधानसभाका संरचनाहरूले पूर्णता प्राप्त गरेर संविधान निर्माण प्रकृया शुरु भएको छ, संविधान तोकिएको कार्यतालिकाअनुसार निर्माण हुनेमा विश्वस्त हुनुहुन्छ?
– संविधान तोकिएको अवधिमा निर्माण गर्नुपर्ने आवश्यकता हो। यसका निमित्त हामी पनि क्रियाशील हुन्छौं। तर दुईवटा कारणहरूले गर्दा देशमा केही प्रश्नहरू उठेका छन्। पहिलो, दलहरूका बीचमा संवाद र सहमतिको वातावरण घटिरहेको छ। संवाद र सहमतिलाई घटाउने पनि माओवादी नै हो। उसले गरेका प्रतिबद्धताहरू 'हात्तीका देखाउने दाँत' मात्र भइरहेका छन्। यसकारण दलहरूबीच अविश्वास बढिरहेको छ। यो अविश्वासलाई चिर्नका लागि उसले हिजोका सहमति, सम्झौता पालन गर्नुपर्छ र सहकार्य गर्दै अग्रगामी परिवर्तनमा जाने लक्ष्यलाई पुनः कार्यान्वयन गर्न शुरु गरोस्। माओवादीको यो व्यवहारले समयमा संविधान निर्माण हुँदैन कि भन्ने शंका उत्पन्न गर्छ। दोस्रो, हाम्रँ अगाडि धेरै जटिल समस्याहरू यथावत् छन्। संघीय ढाँचामा जाने कुरा अत्यन्त जटिल कुरा हो। यसले हाम्रँ पुस्ता–पुस्तालाई प्रभावित पार्दछ। सरकार बनेको यति लामो समयसम्म राज्य पुनर्संरचना आयोग बनाइएको छैन। संघीय संरचनाका विषयमा धेरै मतमतान्तर र अलग–अलग दिशातिर फर्केका विकल्पहरू आइरहेका छन्। तिनीहरूका बीचमा समायोजन गर्नका भूमिका खेल्नका लागि राज्य पुनर्संरचना आयोग गठन गर्नुपर्छ। आयोग गठन गर्न जति ढिला हुन्छ, त्यति दलहरूलाई एक ठाउँमा आउन गाह्रँे हुन्छ। यी जटिलताहरूलाई हल गर्ने प्रश्नले संविधान निर्माण प्रक्रियामा लामो समय लाग्ला कि भन्ने लाग्छ।
० संविधान निर्माणकै लागि पनि राष्ट्रिय सहमतिको सरकार गठन गर्नुपर्छ भन्ने कुराहरू आइरहेका छन् नि?
– हामीले शुरुदेखि नै माओवादीको नेतृत्वमा राष्ट्रिय सरकार बनाऔं भनेका हौं। राष्ट्रिय सरकार बनोस् भन्ने हाम्रँे चाहना हो। माओवादीले यो आवश्यकता महसुस गरेर राष्ट्रिय सरकार गठन गर्ने वातावरण निर्माण गरोस्, यो माओवादीमा भर पर्ने कुरा हो। निर्वाचनले आफ्नो नीति र नेतृत्व स्थापित गर्यो भनेर माओवादी झूटो दाबी गरिरहेको छ। यसबाट ऊ मुक्त हुनुपर्छ। माओवादीको अगुवाइमा सामूहिक नेतृत्व अहिलेको आवश्यकता हो। माओवादी महत्वाकांक्षी र मनोगत विश्लेषणमा उभिएका यसलाई बदलेर तदनुरुप आचरण सुधार गर्नुपर्छ। तर माओवादीमा विगत कालको उग्रवामपन्थी कार्यशैलीको धङधङी कायम छ। कब्जा सम्पत्ति फिर्ता गरेर, दण्डहीनताको अन्त्य गर्ने काम माओवादीले तुरुन्त गर्नपर्छ। उसका नेता, कार्यकर्ताहरू विभिन्न हत्या हिंसाका घटनाका संलग्न भएको पाइएको छ। राज्यको कानुनलाई सबैले पालना गर्नुपर्छ। संवादको शैली, सहमतिको राजनीति र राष्ट्रिय सरकार नयाँ संविधान निर्माणका लागि आवश्यक पूर्वाधार हुन्। यो पूर्वाध्ाार निर्माणका लागि माओवादीले गलत आचरण सच्याउनुपर्छ। माओवादी नेतृत्व असफल बनोस् भन्ने हाम्रो चाहना होइन।
० माओवादी त खबरदार! सरकार ढाले जनविद्रोह गर्छौं भन्दैछन्, कसरी बन्छ राष्ट्रिय सरकार?
– हामीले अन्य दलहरूसँग अलग–अलग कुरा हुँदा कुनै पनि पार्टी माओवादीलाई असफल बनाउने वा सरकारबाट हटाउने पक्षमा रहेको पाएको छैनौं। उसका गलत क्रियाकलापको आलोचनालाई नै सरकार ढाल्ने क्रियाकलाप भनेर बुझ्नु उनीहरूको लघुताभास मात्र हो। सञ्चार–जगतमाथि आक्रमण गर्ने, उमासिंहको हत्या गर्ने, रामहरि श्रेष्ठ मार्ने जस्ता क्रियाकलापबाट माओवादीतर्फ दोषको सुई घुमिरहेको छ। यस्ता कुराहरूबाट माओवादी मुक्त हुनुपर्छ र दोषीहरूलाई कारबाही गर्नुपर्छ। आफ्ना गल्ती, कमजोरी स्वीकार नगर्दा उनीहरूको देशव्यापी आलोचना भइरहेको छ। हाम्रँे सरकार ढाल्ने कोसिस भइरहेको छ, हामी विद्रोह गर्छौं भनेर धम्कीपँर्ण र निराशाजनक अभिव्यक्ति दिइरहेका छन्। दशौंवर्ष सशस्त्र आन्दोलन गरेर सहमतिको राजनीतिमा आएको माओवादीले अब विद्रँेह गर्ने भनेका धम्कीका कुरा मात्र हुन्।
० माओवादी सुध्रेला जस्तो लाग्छ, यहाँलाई?
– अहिले पनि माओवादी जाल–झेल–छल गर्ने, पुर्वाग्रहीयुक्त ढंगले जाने, आफैमाथिका आलोचना–विरोधहरूलाई जाली ढंगले पन्छाउने, धम्की दिने गरिरहेको छ। माओवादी स्वस्थ आलोचना सुन्ने र सहने, स्वीकार्ने र सच्याउने पक्षमा रहेको देखिदैन।
Comments